Bozkurt İşaretinin Anlamı ve Kökeni
4.07.2024 Murat Oktay, Türk kültürü için anlamlı olan ve bütün Türk dünyasında bilinen Bozkurt ve İşareti kullanılmaktadır. Bozkurt ve Bozkurt işaretinin Anlamı ve mitolojik kökeni nedir denirse, Bozkurt, Göktürklerin kuruluş felsefesinden gelen ve Göktürk mitolojisinde Türklere yol gösteren kutsal bir hayvan olarak tanımlanır ve Türklerin kökenine dair anlatılan en ünlü efsanelerden biridir. Yani, Göktürk Kağanlığının kuruluşunu ve Türk milletinin yeniden dirilişini anlatan bu Göktürk Destanı, Türk mitolojisinin ve tarihinin en ünlü ve önemli efsanelerinden biri olarak yer alır.
Destanın ana temelinde, düşmanlar tarafından yok edilme tehlikesiyle karşı karşıya kalan Türk boylarının, Gök Kurt veya daha bilineni Bozkurt'un öncülüğünde Türklerin yok olurken yeniden dirilip ayağa kalkıp yeniden doğuşu ve güçlenmesi olarak yer alır. Ancak Türk halkları tarafından Göktürk Bozkurt Destanı'nın değişik birkaç anlatımı var olup, özünde birbirine yakın benzerlikler bulunur.
Bozkurt Efsanesine göre…
Göktür Destanının ortaya çıkışı, Türklerin düşmanları tarafından saldırıya uğramasıyla ortaya çıkar. Bu düşman saldırılarda Türk boylarının büyük bir bölümü katledilir ve salt bir düşmanlar bu çocuğu o halde görürler ve ‘nasıl olsa ölür’ diye düşünen düşmanlar, çocuğun kol ve bacaklarını keserek bir sazlıklar arasında bir gölete atarlar. Ancak çocuk yaşama tutunur haldedir. Türklerin efsanesine göre, bu çocuğu bir dişi kurt (Asena) bulur ve onu kendi yavrusu gibi büyütür. Çocuk büyüdükçe, Asena ona hayatta kalma, savaşma ve liderlik etme yeteneklerini öğretir. Bir gün, çocuk yetişkin bir erkek olduğunda, ona gerçek kimliğini ve atalarının hikayesini anlatır.
Bozkurt İşaretinin Anlamı ve Kökeni…
Bu arada çocuğun hala yaşamakta olduğunu öğrenen düşmanlar onu öldürmek için yeniden yola çıkarlar. Durumu gören Asena, çocuğu denizin diğer tarafındaki Altay Dağları'nda bulunan bir mağaraya kaçırır. Orada geçen yılların ardından onunla Asena o çocukla evlenir ve 10 çocuk doğurur. Büyüyen bu çocukların her biri birer boy kurarak ayrılırlar. Daha sonra bu boylar birleşerek Göktürk Kağanlığını kurarlar.
Böylece Türk boyları, Bozkurt'un rehberliğinde yeniden güçlenir ve eski güçlü, gösterişli günlere kavuşurlar. Böylece Bozkurt, Türklerin hem kurtarıcı gücü olur hem de yeniden doğuşun simgesi olur.
Göktürk Yazıtlarında Bozkurt'un kutsallığı ve önemi biçimde yer alır…
Tarihe bakıldığında, Bozkurt, Göktürkler döneminde de önemli bir yere sahip olur ve Göktürk Kağanlığının bayrağında Bozkurt başı bir tür simge olarak bulunur. Bu Kurt başlı simge, Göktürklerin egemenliğini ve gücünü temsil ederdi.
Türkiye’de ve birçok dış Türklerde elle yapılan Bozkurt işareti kullanılmaktadır…
Günümüzde dahi, elle yapılan Bozkurt İşaretinin yapılış biçimi, serçe parmakların yukarı kaldırılması, orta ve yüzük parmakların baş parmakla birleşmesiyle kurda benzer biçimde oluşturulması ile geçekleştirilir. Yani bu eylemle, Bozkurt'un başını ve kulaklarını temsil eder biçimde görüntülenir…
Bozkurt'un sembolik anlamı ve günümüzdeki durumu…
Bozkurt işareti, eski Türk ulusal kimliğini gururunu, direniş ruhunu temsil eden ve kökeni Türk mitolojisine dayanan, Türk kültüründe önemli bir yere sahip olan güçlü bir simge olup, günümüzde siyasallaştırılarak siyasi bir partinin tekeline geçmesi ile Bozkurt işareti, köken anlamını çok kişiler arasında kaybettiği görülmektedir. Böylece 1960’dan itibaren Bozkurt, Türk milliyetçileri tarafından benimsenmiş ve yaygın olarak kullanılır olmuştur.
Ayrıca Bozkurt, Türklerin dışında, yakın ilişkiler içinde oldukları Tibet, Moğol kültüründe bir totem hayvandır. Bir örnek verilirse, Moğol Kağanının bozkurt anlamına gelen adı ise Borte-chinua olarak anılırdı.
Osmanlı devletinin son dönemlerinin karmaşık yapısı içinde bir tepki ve kendini bulma akımı olarak biçimlenerek ortaya Türkçülük-Türk milliyetçiliği düşüncesi olarak 1911’de başlar ve Mart 1912 yılında kabul edilir. Bu kurumun kurulma nedeni, Osmanlı’nın son yıllarında çöküşe giden Osmanlı içinde Türk milliyetçilerinin eylemleri olur ve Bozkurt’u Türk Ocakları kendilerine simge yaparlar.
Prof. Dr. Hakkı Uyar, Bozkurt simgesinin Türk tarihine gönderme olduğunu belirten Uyar, sözlerini şöyle anlatır, “1927'de basılan birinci emisyon paraların iki tanesinde bozkurt simgesinin kullanılması dikkat çekicidir. Yine 1922'den itibaren pullarda bozkurt kullanılmıştır.” Demektedir.
Ama bir el işareti olarak bozkurdun tarihi o kadar eski değil…
Tersini iddia edenler; Çin’de bulunan 5. Yüzyıla ait Zerdüşt bir tüccara ait Miho mezar anıtındaki kabartmalarda bulunan uzun saçlı Türk atlılardan birinin yaptığı el hareketinin bozkurt işareti olduğunu söylüyor.
1960’ların ortalarında siyasete giren Türkeş ile başlayan Bozkurt sembolü ile Ülkücü Hareketin sembolü olmuştur. Bozkurt işareti ise Ülkücü Hareketin ve MHP’nin sembolü haline gelmesi ise 1990’ların başından itibaren kullanılır olmuştur.
Daha önceleri, Türkeş’in MHP’yi kurduğu 1969 Adana kongresinden bu işareti kullanmadılar. Hatta 70’ler de 80’ler de kullanmadılar ta ki, 1990 yılına kadar. MHP’lilerin ve Ülkücülerin, MHP’lilerin veya Alpaslan Türkeş’in bozkurt işareti yaptığına dair hiçbir bilgi, kayıt ya da görüntülenen bir resim yok.
Türklere ulaşan Bozkurt işaretinin ana kaynağını da ilk kez Bozkurt işareti, Sovyetler Birliğinin dağılması sonrası 2 Mayıs 1992’de Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de Ebulfeyz Elçibey’in düzenlediği bir mitingde bir milyona varan insanlar Alparslan Türkeş’i “Bozkurt” işaretiyle selamlarlar. O günden itibaren orada görülen Bozkurt işareti Türkiye’ye oradan gelir ve Türk Ülkücüler ve MHP’nin simgesi olur.
Bakü’deki mitinge katılan Alpaslan Türkeş’e Bozkurt selamı önce metalcilerin işaretine benzediği, bu selamın yanlış olduğunu söylese de daha sonra kabullendiği görülüyor. Bu Bozkurt simgesi o günlerde Türkiye’deki gazetelerde haber bile olmuştu.
Azerbaycanlı Prof. Dr. Halilova, Türkeş’e Bozkurt işaretini öğretişi…
Azerbaycan-Bakü’deki o günkü mitingde Türkeş’in yanında Azerbaycanlı milliyetçi bir akademisyen Prof. Dr. Hanım Halilova bulunuyordu. Halilova, Türkeş’e Bozkurt işaretini kendisinin öğrettiğini, Türkeş’in işareti önce yanlış yaptığını anlatıyordu.
Prof. Dr. Hanım Halilova şöyle anlatıyordu o günleri: “Milyonlar Türkeş beyi görmeye gelmiş. Herkes de bozkurt işareti yapıyor. Elçibey konuşma yapmaya gitti. Başbuğ bana sordu ‘Yavrum bu ne işaretidir’ Sayın Başbuğum bu Bozkurt işaretidir. Göktürklerden bize gelmiştir. Türklüğün simgesidir. Böyle yaptı. Sayın Başbuğum öyle olmaz, materyalistler öyle yapar. Parmaklarını düzelttim.” Diye anlatır.
Ancak Türkeş’in ilk bozkurt işaretini Gagavuz Türklerinden görür…
7 Ağustos 1991’de Türkeş, bozkurt işaretini ilk kez kendisini ziyaret eden Gagavuz Türkü gençlerden oluşan bir heyetten görmüştür.
Derleyen Selman Zebil 9 Haziran 2026
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder